Ratten kunnen niet door massieve stenen of betonnen muren knagen, maar wel door zachtere materialen zoals hout, gips, isolatie en kunststof. Vaak maken ze gebruik van bestaande openingen of spouwmuren om zich door een woning te verplaatsen. Daardoor kunnen ratten bestaande openingen vergroten en zich toegang verschaffen tot delen van een woning waar ze eerder niet konden komen.
Veel mensen schrikken wanneer ze geluiden in een muur horen en vragen zich af of ratten letterlijk door een muur heen kunnen eten. In de praktijk ontstaat die angst vaak nadat bewoners knaaggeluiden, gekras of plotselinge schade ontdekken. Wat veel bewoners verbaast, is dat ratten zelden een volledig nieuwe doorgang maken in harde bouwmaterialen. Veel vaker maken ze gebruik van bestaande zwakke plekken en vergroten ze deze stap voor stap. Daardoor lijkt het soms alsof een rat zomaar door een muur is gekomen, terwijl er al een kleine opening aanwezig was.
Waarom ratten voortdurend moeten knagen
Ratten knagen niet uit verveling, maar uit noodzaak. Hun tanden blijven namelijk doorgroeien gedurende hun hele leven. Door regelmatig te knagen slijten de tanden af en blijven ze bruikbaar. Daardoor zijn ratten voortdurend op zoek naar materialen die weerstand bieden.
Tijdens inspecties zien we dat ratten vooral knagen aan materialen die ze vaak tegenkomen op hun route. Denk aan hout, kunststof leidingen, isolatiemateriaal en verpakkingen. Hierdoor ontstaat schade die in eerste instantie klein lijkt, maar na verloop van tijd groter kan worden. Wie meer wil weten over hoe je een rat kunt herkennen, kan meer lezen in: ‘hoe herken je ratten in huis?‘.
Door welke materialen kunnen ratten wel knagen?
Niet alle bouwmaterialen zijn even kwetsbaar. Ratten kunnen geen massieve bakstenen wegknagen, maar zachtere materialen vormen vaak geen groot obstakel. Vooral woningen met veel holle ruimtes of verouderde afwerking bieden mogelijkheden.
Materialen die regelmatig beschadigd raken zijn:
• hout en plaatmateriaal
• kunststof leidingen
• purschuim en isolatiemateriaal
• gipsplaten en zachte afwerkingen
• karton en verpakkingen
Dat betekent niet dat ratten zomaar overal doorheen breken. Meestal maken ze gebruik van een bestaande kier of beschadiging die geleidelijk groter wordt.
Waarom massieve muren meestal geen probleem vormen
Bakstenen muren, beton en andere harde constructies zijn voor ratten vrijwel niet te doorbreken. Wanneer bewoners geluiden in een stenen muur horen, bevinden ratten zich meestal in een spouwmuur, kruipruimte of achter een voorzetwand. Hierdoor ontstaat soms de indruk dat ratten zich midden in het metselwerk bevinden.
Bij inspecties blijkt regelmatig dat het geluid via leidingen of holle ruimtes wordt versterkt. Daardoor lijkt een rat dichterbij te zitten dan in werkelijkheid het geval is. Vooral in rijwoningen en oudere huizen verspreiden geluiden zich gemakkelijk door de constructie.
Hoe ratten bestaande openingen groter maken
Ratten zijn bijzonder goed in het benutten van zwakke plekken. Een kleine opening rond een leiding of ventilatierooster kan voldoende zijn om binnen te komen. Zodra een opening net te klein is, proberen ratten deze groter te maken door eraan te knagen.
Wat we regelmatig tegenkomen, zijn beschadigingen rond afvoerbuizen, houten kozijnen of kabeldoorvoeren. Op het eerste gezicht lijkt de schade beperkt, maar juist deze plekken worden vaak steeds verder uitgebreid. Hierdoor kunnen ratten in huis uiteindelijk ruimtes bereiken die oorspronkelijk afgesloten leken.
Waarom oudere woningen gevoeliger zijn voor schade
In oudere woningen ontstaan door de jaren heen kleine scheuren, kieren en slijtageplekken. Deze onvolkomenheden bieden ratten kansen om zich te verplaatsen. Vooral woningen met kruipruimtes, oude rioleringen of verouderde isolatie zijn gevoeliger voor rattenoverlast.
Bij woninginspecties valt ons vaak op dat bewoners verbaasd zijn over hoe klein een opening eigenlijk hoeft te zijn. Zeker rondom leidingen of oude ventilatiekanalen ontstaan regelmatig doorgangen die lange tijd onopgemerkt blijven. Daardoor kunnen ratten zich ongemerkt vestigen.
Kunnen ratten kabels en leidingen beschadigen?
Naast muren veroorzaken ratten ook schade aan andere onderdelen van een woning. Vooral elektriciteitskabels, kunststof leidingen en isolatiemateriaal worden regelmatig aangetast. Dit gebeurt niet omdat ratten specifiek op zoek zijn naar kabels, maar omdat deze materialen op hun route liggen.
Bij inspecties komen we regelmatig knaagschade tegen in meterkasten, kruipruimtes en plafonds. Beschadigde kabels kunnen storingen veroorzaken en in sommige gevallen zelfs gevaarlijke situaties opleveren. Juist daarom is het verstandig om signalen van ratten serieus te nemen.
Welke signalen kunnen wijzen op knaagschade door ratten?
Niet iedere beschadiging wordt direct opgemerkt. Vaak zijn er eerst subtiele aanwijzingen zichtbaar voordat de schade groter wordt.
Veelvoorkomende signalen zijn:
• krassende of knagende geluiden in muren
• beschadigd hout of kunststof
• uitwerpselen langs plinten of leidingen
• isolatiemateriaal dat los ligt
• een muffe geur in afgesloten ruimtes
Deze signalen wijzen niet automatisch op ratten, maar vormen wel aanleiding om verder onderzoek te doen.
Waarom ratten vooral ’s nachts actief zijn
Ratten vermijden zoveel mogelijk contact met mensen. Daarom zijn ze vooral actief wanneer het rustig is in huis. Veel bewoners horen de eerste geluiden laat in de avond of midden in de nacht. Meer hierover lees je in: ‘zijn ratten ’s nachts of overdag actief?‘.
Doordat ratten zich dan door spouwmuren, plafonds en kruipruimtes verplaatsen, ontstaan geluiden die soms moeilijk te plaatsen zijn. Vooral in stille woningen vallen deze activiteiten extra op. Hierdoor denken veel mensen dat er iets in de muur zelf leeft.
Waarom ratten vaak via de riolering binnenkomen
Een veelvoorkomende route loopt via het riool. Beschadigde leidingen of open verbindingen maken het voor ratten mogelijk om woningen te bereiken zonder zichtbaar buiten rond te lopen. Eenmaal binnen zoeken ze beschutte plekken op waar voedsel en warmte aanwezig zijn.
Wie wil begrijpen waarom ratten zich zo gemakkelijk verspreiden, kan meer lezen in: ‘waarom ratten in steden een groot probleem zijn.’. Juist het netwerk van rioleringen en verborgen ruimtes maakt ratten bijzonder flexibel.
Waarom een klein probleem snel groter kan worden
Veel bewoners denken dat één rat weinig schade veroorzaakt. Toch zien we regelmatig dat een kleine activiteit na verloop van tijd uitgroeit tot een groter probleem. Niet alleen doordat meerdere ratten aanwezig zijn, maar ook omdat bestaande schade verder wordt uitgebreid.
Wat begint met een klein gat rondom een leiding, kan uiteindelijk leiden tot grotere beschadigingen aan isolatie, hout of bekabeling. Daardoor nemen niet alleen de herstelkosten toe, maar wordt ook de kans groter dat ratten zich verder door de woning verspreiden.
Wanneer je extra alert moet zijn
- na een verbouwing of renovatie;
- bij terugkerende lekkages;
- in oudere woningen met kruipruimte;
- wanneer er voedsel of afval bereikbaar is;
- tijdens koude wintermaanden.
Bepaalde situaties vergroten de kans op schade. Denk aan verbouwingen, lekkages of langdurig leegstaande ruimtes. Ook seizoenswisselingen spelen soms een rol. In koudere maanden zoeken ratten vaker warmte en beschutting binnenshuis.
Regelmatig horen we van bewoners dat de eerste signalen juist na werkzaamheden in of rondom de woning zijn ontstaan. Verstoorde leefgebieden zorgen er namelijk voor dat ratten nieuwe routes gaan zoeken. Daardoor kunnen ze ineens op plekken verschijnen waar eerder nooit activiteit zichtbaar was.
Waarom ratten bestrijden meer vraagt dan alleen het verwijderen van dieren
Het weghalen van een rat lost niet automatisch de oorzaak van het probleem op. Openingen, voedselbronnen en beschadigde constructies blijven aantrekkelijk zolang ze niet worden aangepakt. Daardoor kan nieuwe activiteit snel terugkeren.
Wie ratten bestrijden wil, heeft daarom meer aan een complete aanpak waarbij zowel de dieren als de toegangspunten worden aangepakt. In woningen waar openingen goed worden afgedicht, zien we veel minder terugkerende schade.
Conclusie
Ratten kunnen niet door massieve stenen muren knagen, maar ze zijn wel in staat om zachtere materialen te beschadigen en bestaande openingen groter te maken. Daardoor kunnen ratten in huis schade veroorzaken aan isolatie, leidingen, hout en bekabeling. In de meeste woningen ontstaat schade niet doordat ratten een muur openknagen, maar doordat ze bestaande zwakke plekken ontdekken en steeds verder vergroten.
Wat kun je nu doen?
Hoor je knaaggeluiden of ontdek je beschadigingen rondom leidingen, plinten of muren? Wacht dan niet te lang met onderzoek. Hoe eerder zwakke plekken worden gevonden en afgesloten, hoe kleiner de kans dat ratten zich verder door de woning verspreiden. Daarmee voorkom je niet alleen extra schade, maar ook langdurige rattenoverlast.
Dit artikel is samengesteld door de redactie van Ongedierteadvies.nl op basis van praktijkervaring bij inspecties en meldingen van ratten in Nederlandse woningen. De inhoud is gericht op herkenning, knaagschade en het begrijpen van hoe ratten zich door woningen verplaatsen.